Εκ Περιτροπής Εργασία: Τι είναι, πότε επιβάλλεται και ποια είναι τα δικαιώματά σου
Ο εργοδότης σου ανακοινώνει ότι θα δουλεύεις πλέον 3 μέρες τη βδομάδα αντί για 5. Μπορεί να το κάνει; Πρέπει να συμφωνήσεις; Τι γίνεται με τον μισθό σου; Η εκ περιτροπής εργασία είναι ένα θέμα που μπερδεύει πολλούς εργαζόμενους, ας το ξεκαθαρίσουμε.
Τι είναι η εκ περιτροπής εργασία
Εκ περιτροπής απασχόληση σημαίνει ότι εργάζεσαι λιγότερες ημέρες την βδομάδα, ή λιγότερες εβδομάδες τον μήνα, ή λιγότερους μήνες τον χρόνο ή συνδυασμό αυτών αλλά όταν εργάζεσαι, κάνεις πλήρες ημερήσιο ωράριο.
Αυτή είναι η βασική διαφορά από τη μερική απασχόληση: στη μερική δουλεύεις λιγότερες ώρες τη μέρα, ενώ στην εκ περιτροπής δουλεύεις πλήρες ωράριο αλλά λιγότερες μέρες.
Παράδειγμα: αντί για 5 ημέρες × 8 ώρες, δουλεύεις 3 ημέρες × 8 ώρες. Τις μέρες που δουλεύεις, κάνεις κανονικό ωράριο.
Πώς συμφωνείται; Δύο τρόποι
1. Συμφωνία εργοδότη - εργαζόμενου
Κατά την κατάρτιση της σύμβασης ή κατά τη διάρκειά της, εργοδότης και εργαζόμενος μπορούν να συμφωνήσουν εκ περιτροπής απασχόληση. Η συμφωνία πρέπει να είναι γραπτή (έγγραφη ατομική σύμβαση). Χωρίς γραπτή συμφωνία, τεκμαίρεται πλήρης απασχόληση.
2. Μονομερής επιβολή από τον εργοδότη
Ο εργοδότης μπορεί να επιβάλει μονομερώς εκ περιτροπής εργασία, αλλά ΜΟΝΟ αν πληρούνται όλες οι παρακάτω προϋποθέσεις:
- Υπάρχει πραγματικός περιορισμός δραστηριοτήτων (οικονομικοί λόγοι)
- Εφαρμόζεται ως εναλλακτική στην απόλυση, όχι ως μέσο πίεσης
- Έχει γίνει ενημέρωση και διαβούλευση με τους εκπροσώπους των εργαζομένων
- Η διάρκεια δεν ξεπερνά τους 9 μήνες στο ίδιο ημερολογιακό έτος
- Γνωστοποίηση στην Επιθεώρηση Εργασίας εντός 8 ημερών
- Εφαρμόζεται σε όλη την επιχείρηση (ή τμήμα), όχι επιλεκτικά σε συγκεκριμένους εργαζόμενους
Ενημέρωση και διαβούλευση. Ποιοι συμμετέχουν:
Πριν την επιβολή, ο εργοδότης πρέπει να ενημερώσει και να διαβουλευτεί με τους εκπροσώπους των εργαζομένων, με την εξής σειρά προτεραιότητας:
- Πρώτον: εκπρόσωποι της πιο αντιπροσωπευτικής συνδικαλιστικής οργάνωσης
- Δεύτερον: εκπρόσωποι υφιστάμενων συνδικαλιστικών οργανώσεων
- Τρίτον: συμβούλιο εργαζομένων
- Αν δεν υπάρχει τίποτα: ενημέρωση και διαβούλευση με το σύνολο των εργαζομένων, η ενημέρωση μπορεί να γίνει με ανακοίνωση σε εμφανές σημείο της επιχείρησης
Τι γίνεται με τον μισθό
Ο μισθός μειώνεται αναλογικά με τις ημέρες εργασίας. Αν για παράδειγμα δουλεύεις 3 μέρες αντί για 5, θα πάρεις 3/5 του μισθού σου. Τα δώρα (Χριστουγέννων, Πάσχα) και η ετήσια άδεια υπολογίζονται επίσης αναλογικά.
Αν εργαστείς πέρα από το πλήρες ημερήσιο ωράριο τις μέρες που δουλεύεις, ισχύουν οι κανόνες υπερωρίας/υπερεργασίας κανονικά.
Πόσο μπορεί να διαρκέσει
Η μονομερής επιβολή εκ περιτροπής εργασίας δεν μπορεί να ξεπεράσει τους 9 μήνες μέσα στο ίδιο ημερολογιακό έτος. Μετά τη λήξη, ο εργαζόμενος επιστρέφει αυτόματα στην πλήρη απασχόληση.
Αν η εκ περιτροπής εργασία βασίζεται σε αμοιβαία συμφωνία (όχι μονομερή επιβολή), δεν υπάρχει χρονικό όριο, ισχύει όσο συμφωνούν και οι δύο πλευρές.
Απαγόρευση απόλυσης
Κατά τη διάρκεια που ο εργαζόμενος βρίσκεται σε καθεστώς εκ περιτροπής εργασίας (μονομερώς επιβληθέν), απαγορεύεται η καταγγελία της σύμβασης εργασίας. Αν ο εργοδότης θέλει να σε απολύσει, πρέπει πρώτα να διακόψει την εκ περιτροπής απασχόληση και να σε επαναφέρει σε πλήρη απασχόληση.
Τι δεν μπορεί ο εργοδότης
- Δεν μπορεί να εφαρμόσει εκ περιτροπής ΜΟΝΟ σε συγκεκριμένους εργαζόμενους ενώ οι υπόλοιποι δουλεύουν κανονικά, έχει συλλογικό χαρακτήρα
- Δεν μπορεί να επιβάλει πάνω από 9 μήνες τον χρόνο (μονομερώς)
- Δεν μπορεί να σε απολύσει κατά τη διάρκεια του μέτρου
- Δεν μπορεί να το κάνει χωρίς διαβούλευση
- Δεν μπορεί να το εφαρμόσει σε μεμονωμένο εργαζόμενο που είναι ο μόνος στο αντικείμενό του
Αν η επιβολή είναι παράνομη, τι δικαιώματα έχεις
Αν ο εργοδότης επιβάλει εκ περιτροπής εργασία χωρίς να τηρήσει τις νόμιμες προϋποθέσεις, πρόκειται για μονομερή βλαπτική μεταβολή. Σε αυτή την περίπτωση έχεις τρεις επιλογές:
- Να την αποδεχτείς, αλλά ΠΡΟΣΟΧΗ: αν υπογράψεις, χάνεις το δικαίωμα πλήρους απασχόλησης
- Να τη θεωρήσεις ως καταγγελία σύμβασης και να αποχωρήσεις αξιώνοντας πλήρη αποζημίωση απόλυσης
- Να εμμείνεις στους αρχικούς όρους και να προσφέρεις κανονικά τις υπηρεσίες σου.
Χωρίς γραπτή συμφωνία ή δήλωση = πλήρης απασχόληση
Αν η συμφωνία δεν καταρτιστεί εγγράφως, ή αν η απόφαση δεν γνωστοποιηθεί στην Επιθεώρηση Εργασίας εντός 8 ημερών, τότε τεκμαίρεται πλήρης απασχόληση. Αυτό σημαίνει ότι ο εργαζόμενος δικαιούται πλήρη μισθό ακόμα κι αν στην πράξη εργάστηκε λιγότερες μέρες.
Εκ περιτροπής vs Μερική απασχόληση
Πολλοί μπερδεύουν τα δύο. Η διαφορά είναι απλή:
- Μερική απασχόληση: λιγότερες ώρες τη μέρα (π.χ. 4ωρο αντί 8ωρο)
- Εκ περιτροπής: λιγότερες μέρες, αλλά πλήρες ωράριο τις μέρες που δουλεύεις
Και στις δύο περιπτώσεις, χωρίς γραπτή σύμβαση τεκμαίρεται πλήρης απασχόληση.
Συνοπτικός Πίνακας
- Εκ περιτροπής = λιγότερες μέρες, πλήρες ωράριο τις μέρες εργασίας
- Συμφωνία: γραπτή σύμβαση ή μονομερής επιβολή (με αυστηρές προϋποθέσεις)
- Μονομερής επιβολή: μόνο αν υπάρχει περιορισμός δραστηριοτήτων + διαβούλευση + γνωστοποίηση
- Μέγιστη διάρκεια (μονομερώς): 9 μήνες ανά ημερολογιακό έτος
- Μισθός: αναλογικός (3 μέρες/5 = 60% του μισθού)
- Απαγορεύεται απόλυση κατά τη διάρκεια του μέτρου
- Συλλογικός χαρακτήρας: εφαρμόζεται σε όλους, όχι επιλεκτικά
- Χωρίς γραπτή συμφωνία ή δήλωση στην Επιθεώρηση = τεκμήριο πλήρους απασχόλησης
- Παράνομη επιβολή = μπορείς να φύγεις με πλήρη αποζημίωση ή να εμμείνεις στους αρχικούς όρους
Πηγές
- Ν. 1892/1990, άρθρο 38 (εκ περιτροπής απασχόληση)
- Ν. 3846/2010 (τροποποιήσεις)
- Ν. 3899/2010 (μονομερής επιβολή, 9μηνο)
- Ν. 4611/2019 (ενημερωμένες διατάξεις)
- Ν. 4635/2019, άρθρο 59 (εκπρόσωποι εργαζομένων)